بررسی‌های دقیقی که روی ترکیب سنی خودروهای سواری در سطح کشور انجام شده است، حاکی از وضعیت نگران‌کننده‌ای در ناوگان حمل‌ونقل عمومی و خصوصی است. آمارها نشان می‌دهد که نزدیک به دو میلیون دستگاه خودرو با عمر بیش از ۲۱ سال همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند و در کنار این موضوع، حدود ۴.۵ میلیون دستگاه دیگر نیز در بازه سنی ۱۶ تا ۲۰ سال قرار دارند که این رقم نیز برای سلامت رانندگی کافی نیست.
آمار دقیق خودروهای فرسودهبه گزارش خانه مهتاب، بر اساس آخرین داده‌های منتشر شده، بخش قابل‌توجهی از خودروهای موجود در جاده‌ها به دسته خودروهای فرسوده تعلق دارند. به طور مشخص، بیش از ۸۰۰ هزار دستگاه خودرو با سنی بین ۱۶ تا ۲۰ سال و همچنین ۷۵۰ هزار دستگاه خودرو با سنی بین ۲۱ تا ۲۵ سال شناسایی شده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که مجموعاً بیش از ۱.۵ میلیون خودرو در رده‌بندی فرسوده قرار دارند.
همچنین در بازه سنی ۱۱ تا ۱۵ سال، رقمی حدود ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه خودرو به چشم می‌خورد که هرچند فرسوده محسوب نمی‌شوند، اما در سنینی قرار دارند که نیاز به نگهداری دقیق و پیوسته دارند. در مقابل، تنها حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو (معادل ۲۵ درصد کل ناوگان) دارای سنی کمتر از ۱۰ سال هستند که نشان‌دهنده پایین بودن سهم خودروهای نو در ساختار کلی ناوگان است.
چالش‌های ایمنی و فنیمشکل اصلی در این آمار، حضور گسترده خودروهای فرسوده در ترافیک روزانه است. این خودروها معمولاً به دلیل فرسودگی قطعات، ایمنی پایین‌تری دارند و آلودگی هوا را به شدت افزایش می‌دهند. با توجه به اینکه طبق استانداردهای جهانی، خودرویی که بیش از ۱۰ سال عمر مفید داشته باشد، نیازمند بازبینی‌های فنی اساسی است، حضور میلیون‌ها خودرو با عمر بیش از ۱۰ سال در خیابان‌ها یک چالش بزرگ محسوب می‌شود.
آمارها نشان می‌دهد که در میان ۲ میلیون خودروی فرسوده، حدود ۹۰۰ هزار دستگاه خودرویی هستند که سنی بین ۱۶ تا ۲۰ سال دارند و نزدیک به ۸۰۰ هزار دستگاه دیگر نیز بالای ۲۱ سال عمر مفید خود را پشت سر گذاشته‌اند. تنها ۳۰۰ هزار دستگاه نیز بین ۱۱ تا ۱۵ سال سابقه کار دارند که خود نشان از پیر بودن این بخش از ناوگان دارد.
تأثیر بر آلودگی و ایمنیخودروهای فرسوده سهم عمده‌ای در تولید آلاینده‌های جوی و کاهش کیفیت هوا دارند. بسیاری از این خودروها فاقد کاتالیزورهای استاندارد یا سیستم‌های اگزوز سالم هستند و باعث افزایش غلظت گازهای سمی در فضای شهری می‌شوند. از سوی دیگر، خرابی‌های فنی ناگهانی در این خودروها می‌تواند منجر به بروز حوادث جاده‌ای خطرناک شود.
در نهایت، وضعیت فعلی ناوگان خودرویی کشور نشان می‌دهد که سیاست‌های جایگزینی خودروهای فرسوده و تشویق به نوسازی ناوگان به سرعت عمل نیاز دارد. در غیر این صورت، نه تنها کیفیت هوا در کلان‌شهرها به شدت افت خواهد کرد، بلکه ایمنی جاده‌ها نیز با تهدید جدی مواجه خواهد شد.
