نگرانی بازار نفت از عوارض احتمالی وضعیت هرمز

به گزارش ایمیدکو، طرح تازه‌ای که دونالد ترامپ برای اخذ عوارض از محموله‌های عبوری از تنگه هرمز مطرح کرده، موجی از نگرانی در بازار جهانی نفت ایجاد کرده است. احتمال اختلال در عرضه و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل از این شاهراه راهبردی، خطر رشد قیمت‌ها را بالا برده و به انتظارات تورمی در بازارهای انرژی دامن زده است.

براساس این پیشنهاد، عوارضی قابل‌توجه بر محموله‌های نفتی و غیرنفتی که از هرمز عبور می‌کنند، وضع خواهد شد. تحلیلگران می‌گویند اهمیت این طرح فقط در عدد عوارض خلاصه نمی‌شود؛ پیام آن برای بازار، یعنی تشدید ریسک حمل‌ونقل در یکی از حساس‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، می‌تواند به سرعت در قیمت‌ها منعکس شود. هر نشانه‌ای از محدودیت در جریان آزاد کالا از تنگه، بر انتظارات عرضه جهانی اثر می‌گذارد و نوسان‌ها را تشدید می‌کند.

به گزارش ایمیدکو، این نگرانی‌ها زمانی پررنگ‌تر است که سناریوهای تنش امنیتی نیز مطرح باشد. هرگونه بازگشت درگیری‌ها یا تهدید به مسدود شدن مسیر، بازار را در برابر شوک‌های قیمتی آسیب‌پذیرتر می‌کند. در چنین شرایطی، حتی اخبار اولیه درباره عوارض یا محدودیت‌ها کافی است تا معامله‌گران ریسک بیشتری برای عبور از هرمز قیمت‌گذاری کنند.

کارشناسان تأکید می‌کنند که ظرفیت مسیرهای جایگزین محدود است و نمی‌تواند به‌طور کامل تنگه هرمز را پوشش دهد. خطوط لوله موجود و مسیرهای دریایی دیگر، هم از نظر حجم و هم از نظر هزینه، توان جذب بخش عمده صادرات خلیج فارس را ندارند. به همین دلیل هر تغییری که هزینه عبور از هرمز را بالا ببرد، عملاً به افزایش بهای تمام‌شده نفت برای خریداران منجر می‌شود.

به گزارش ایمیدکو، افزوده شدن هزینه‌های بیمه، ریسک عملیاتی و تأخیرهای احتمالی در بارگیری و تخلیه، از دیگر تبعاتی است که فعالان بازار به آن اشاره می‌کنند. این عوامل می‌توانند به‌صورت زنجیره‌ای بر قیمت‌گذاری قراردادهای آتی اثر بگذارند و دامنه نوسان را گسترش دهند.

اندی لیپو، رئیس مؤسسه لیپو اویل آسوشیتس، می‌گوید بازار جهانی نسبت به خبرهایی که بر امنیت تنگه هرمز سایه می‌اندازد، بسیار حساس است. به اعتقاد او، حتی اگر پالایشگاه‌های آمریکایی به‌واسطه افزایش تولید داخلی وابستگی کمتری به نفت خلیج فارس داشته باشند، قیمت‌های جهانی نفت از ریسک‌های تنگه تأثیر می‌پذیرند. به بیان دیگر، هر تهدیدی برای صادرات منطقه سریع و مستقیم در بهای نفت منعکس می‌شود.

او همچنین تأکید می‌کند که وضع عوارض، در کوتاه‌مدت می‌تواند شوک قیمتی ایجاد کند؛ اما اگر تنگه باز و جریان صادرات پایدار بماند، بخشی از این اثرات فروکش خواهد کرد. در مقابل، توقف یا اختلال جدی در عبور محموله‌ها، فشار صعودی بر قیمت‌ها را تداوم می‌بخشد و دامنه واکنش بازار را افزایش می‌دهد.

به گزارش ایمیدکو، برخی برآوردهای اولیه نشان می‌دهد اعمال عوارض پیشنهادی می‌تواند به‌طور متوسط تا چندین دلار به هزینه هر بشکه نفت عبوری از هرمز اضافه کند. ارقامی در حدود دو رقمی در هر بشکه نیز در سناریوهای پرریسک‌تر مطرح شده است. با این حال، نبود جزئیات روشن درباره نحوه محاسبه، دامنه اجرا و معافیت‌ها، ارزیابی قطعی اثرات را دشوار کرده است.

کارشناسان می‌گویند شیوه اجرای عوارض، تعیین‌کننده دامنه واکنش بازار خواهد بود. اگر تعرفه‌ها فراگیر و بدون تبعیض اعمال شوند، احتمال انتقال هزینه به زنجیره عرضه و مصرف‌کننده نهایی بیشتر است. در مقابل، اجرای محدود یا مرحله‌ای می‌تواند از شدت شوک قیمتی بکاهد؛ هرچند ریسک روانی بازار همچنان پابرجاست.

بانک سیتی در تازه‌ترین ارزیابی خود هشدار داده است که طرح‌های مبتنی بر عوارض در گلوگاه‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند به الگویی برای اقدامات مشابه تبدیل شود. تحلیلگران این بانک یادآور شده‌اند که استمرار تنش‌های امنیتی، ریسک اختلال در عرضه منطقه را بالا می‌برد و به رشد پایدارتر قیمت‌ها منجر می‌شود. به گزارش ایمیدکو، در این سناریو، حتی تولیدات فراساحلی آمریکا نیز از اثرات جانبی این ریسک‌ها در امان نخواهند بود.

از نگاه برخی فعالان بازار، احتمال بروز اختلال در مسیر صادراتی ایران و دیگر تولیدکنندگان منطقه نیز تا ماه‌های آینده به‌طور معناداری افزایش یافته است. چنین چشم‌اندازی می‌تواند قیمت‌های بالاتر نفت را برای دوره‌ای طولانی‌تر تثبیت کند و وزن ریسک ژئوپلیتیک را در معادلات عرضه و تقاضا بیشتر سازد.

به گزارش ایمیدکو، در کوتاه‌مدت، بازارها بر اخبار مربوط به زمان‌بندی و نحوه اجرای طرح تمرکز خواهند کرد. هرگونه نشانه از تأخیر، تعدیل یا معافیت می‌تواند بخشی از فشار قیمتی را تخفیف دهد. اما تا زمانی که ابهام درباره هزینه عبور از هرمز و ثبات امنیتی منطقه برطرف نشود، حق بیمه ریسک در قیمت نفت باقی می‌ماند و نوسان‌ها ادامه خواهد داشت.

در مجموع، پیام روشن برای معامله‌گران این است که تنگه هرمز همچنان کانون حساس بازار جهانی انرژی است. هر تغییری در قواعد عبور یا هزینه‌های ترانزیت از این گذرگاه، به‌سرعت در قیمت‌ها انعکاس می‌یابد و انتظارات عرضه جهانی را بازتنظیم می‌کند؛ واقعیتی که پیشنهاد تازه برای وضع عوارض بار دیگر آن را پررنگ کرده است.