به گزارش خانه مهتاب، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه اخیر خود اعلام کرد که نرخ رشد نقدینگی در پنج ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۵ به ۱۹ درصد رسیده است. مقامات این نهاد پولی با استناد به این آمار، بر موفقیت سیاستهای نظارتی خود در کنترل خلق پول توسط شبکه بانکی تأکید دارند و این رشد را در مقایسه با سالهای گذشته مسیری قابل قبول ارزیابی میکنند.
تحلیل عمیقتر واقعیتهای بازاربا این حال، بررسیهای کارشناسی و تحلیلهای دقیقتر نشان میدهد که عدد ۱۹ درصد تنها بخشی از داستان را روایت میکند. در واقع، این نرخ رشد در مقایسه با میانگین سالهای گذشته و به ویژه با توجه به شرایط تورمی و شوکهای تورمی اخیر، همچنان عددی بسیار بالا و نگرانکننده باقی میماند. کارشناسان اقتصادی معتقدند که اگر معیارهای تورمی مورد توجه قرار گیرد، عملکرد بانک مرکزی در مهار نقدینگی نیازمند بازنگری جدی است.
مقایسه با ارقام پیشین و انتظاراتبرای درک بهتر این موضوع، باید به دادههای تاریخی مراجعه کرد. در بازه زمانی مشابه در سالهای قبل، نرخ رشد نقدینگی به مراتب پایینتر بوده است. علاوه بر این، افزایش ناگهانی نقدینگی با تورم انتظاری و رکود تورمی همراه است که نشاندهنده فشارهای شدید بر اقتصاد است. در ماههای اخیر، نرخ تورم سالانه در برخی از ماههای نهماهه از ۴۰ درصد عبور کرده است که خود گواه دیگری بر تأثیرگذاری نقدینگی بر قیمتهاست.
عوامل موثر بر تورم و کاهش ارزش پولیکی از دلایل اصلی این رشد نقدینگی، کسری بودجه دولت و تأمین مالی آن از طریق بانک مرکزی است. همچنین، سیاستهای انقباضی اخیر در بازارهای جهانی و نوسانات نرخ ارز، همگی در همافزایی با یکدیگر، بر حجم نقدینگی داخلی تأثیر گذاشتهاند. از سوی دیگر، انتظارات تورمی شهروندان و کاهش ارزش پول ملی، تقاضا برای داراییهای امن مانند طلا، ارز و مسکن را افزایش داده که این امر چرخه رشد نقدینگی را تشدید میکند.
واکنش بازارها و شاخصهای کلانشاخصهای بازار سرمایه و اوراق بدهی نیز حاکی از این موضوع هستند. در هفتههای اخیر، بازار سرمایه با نوسانات شدیدی مواجه بوده و شاخص S&P 500 و شاخصهای اهرمی نیز تحت تأثیر تصمیمات فدرال رزرو آمریکا دچار نوسان شدهاند. در ایران نیز، قیمت طلا و سکه به عنوان مبداءهای مهم نقدینگی، رکوردهای جدیدی را ثبت کردهاند. افزایش قیمتها در این بازارها نشاندهنده تلاش سرمایهها برای حفظ ارزش خود در برابر تورم است.
نتیجهگیریدر نهایت، میتوان گفت که گزارش بانک مرکزی درباره رشد ۱۹ درصدی نقدینگی، اگرچه از منظر آماری صحیح است، اما از منظر تاثیرگذاری بر زندگی مردم و تورم، همچنان چالشبرانگیز باقی میماند. کارشناسان پیشنهاد میکنند که نهادهای نظارتی و سیاستگذاران، به جای تمرکز صرف بر اعداد و ارقام، به بررسی علل ریشهای رشد نقدینگی و تدوین راهکارهای بلندمدت برای مهار تورم بپردازند.
