یک مطالعه پیگیری ۱۸ ساله که در مجله علمی Psychiatry Research منتشر شده است، نشان میدهد کودکانی که تشخیص اختلال کمتوجهی – بیشفعالی (ADHD) دریافت میکنند، در مقایسه با همسالان خود در بزرگسالی با چالشهای گستردهتری در ابعاد مختلف زندگی مواجه میشوند. این پژوهش، بزرگسالانی را که در دوران کودکی مبتلا به ADHD تشخیص داده شده بودند، در کنار خواهران و برادران غیرمبتلا و یک گروه کنترل بدون سابقه خانوادگی مورد ارزیابی قرار داد. یافتهها نشان میدهد که خواهران و برادران کودکان مبتلا به ADHD به طور کلی عملکرد طبیعی در بزرگسالی را تجربه میکنند؛ موضوعی که گواهی بر این است که بسیاری از مشکلات طولانیمدت، بهطور خاص مربوط به خود این اختلال است و نه ناشی از محیط تربیتی مشترک خانوادگی.
به گزارش واضح به نقل از سایپست (PsyPost)، اختلال کمتوجهی – بیشفعالی (ADHD) یک عارضه عصبتوسعهای است که با الگوهای مداوم بیتوجهی، بیشفعالی و تکانشگری شناخته میشود. این اختلال تقریباً ۵ تا ۷ درصد از کودکان را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار میدهد. اگرچه زمانی تصور میشد که افراد با مرور زمان و افزایش سن از این عارضه عبور میکنند، اما اکنون دانشمندان میدانند که علائم این اختلال در بسیاری از موارد تا دوران بزرگسالی تداوم مییابد.
مطالعات طولی با ردیابی افراد در طول دورههای زمانی طولانی، به دانشمندان این امکان را میدهند تا نحوه سیر شرایط سلامتی دوران کودکی را در طول زمان مشاهده کنند. تحقیقات گذشته نشان میدهد بزرگسالانی که در کودکی مبتلا به ADHD تشخیص داده شدهاند، ممکن است نرخ بالاتری از اختلالات خلقی، افت تحصیلی و کاهش ثبات شغلی را تجربه کنند. با این حال، بسیاری از پژوهشهای موجود عمدتاً بر علائم بالینی تمرکز کردهاند تا بررسی عملکرد روزمره مانند سلامت جسمانی، کیفیت خواب و روابط اجتماعی.
علل شکلگیری چالشهای بزرگسالی در مبتلایان به ADHDنوا فن در پلاس (Noa van der Plas)، پژوهشگر مقطع دکتری در دانشگاه آزاد آمستردام (Vrije Universiteit Amsterdam) و نویسنده اصلی این مطالعه، توضیح داد: «به عنوان بخشی از پژوهش دکتری خود، این فرصه را داشتم تا یک گروه طولی از کودکان مبتلا به ADHD، خواهران و برادران آنها و افراد کنترل را پیگیری کنم. این گروه در سراسر دوران کودکی مورد مطالعه قرار گرفته بودند، اما آخرین ارزیابی جامع آنها مربوط به ۱۰ سال پیش بود.»
فن در پلاس در گفتگو با رسانه خبری PsyPost گفت: «اکنون که آنها به سن بزرگسالی رسیدهاند، میخواستیم بدانیم این کودکان چگونه رشد کردهاند. در حالی که مشخص است ADHD با مشکلات و اختلال در عملکرد دوران کودکی مرتبط است، اطلاعات بسیار کمتری در مورد رشد و روند طولانیمدت ADHD وجود دارد. هدف ما بررسی طیف وسیعی از ابعاد عملکرد روزمره در بزرگسالی در میان افرادی بود که در کودکی تشخیص ADHD دریافت کرده بودند.»
برای درک بهتر منشأ مشکلات بزرگسالی، محققان اعضای بیولوژیکی خانواده افراد مبتلا به ADHD را بررسی میکنند. خواهران و برادران خونی تقریباً ۵۰ درصد از ماده ژنتیکی به ارث رسیده را به اشتراک میگذارند و معمولاً در محیطهای خانگی مشابه و با والدین یکسان رشد میکنند. ارزیابی خواهران و برادران در کنار افراد مبتلا به ADHD به محققان اجازه میدهد تا تاثیرات ژنتیکی و محیطی را از خطرات مستقیماً مرتبط با خود تشخیص بیماری تفکیک کنند.
روششناسی پژوهش؛ ارزیابی جامع در ۷ حوزه اصلی زندگینویسندگان، دادههای حاصل از یک مطالعه آیندهنگر ۱۸ ساله از یک گروه کوهورت در هلند را مورد تحلیل قرار دادند. این نمونه شامل ۱۵۴ بزرگسال با تشخیص ADHD در کودکی (با میانگین سنی ۲۸.۷ سال، ۶۸ درصد مرد)، ۱۳۸ برادر و خواهر بدون ADHD در کودکی (با میانگین سنی ۲۹.۶ سال، ۳۵ درصد مرد) و ۱۲۹ فرد گروه کنترل بدون سابقه خانوادگی ADHD (با میانگین سنی ۲۸.۲ سال، ۴۰ درصد مرد) بود. پژوهشگران به طور متوسط ۱۷.۶ سال پس از ورود اولیه شرکتکنندگان در دوران کودکی، آنها را دوباره ارزیابی کردند.
برای جمعآوری دادههای جامع، شرکتکنندگان نظرسنجیهای آنلاین خودگزارشدهی و مصاحبههای بالینی استاندارد شده را از طریق تماسهای تصویری امن تکمیل کردند. همچنین شرکتکنندگان یک دوست نزدیک، شریک زندگی یا یکی از والدین خود را برای تکمیل پرسشنامههای ارزیاب تعیین کردند تا دیدگاههای بیرونی درباره رفتارهای روزمره ارائه شود. این ارزیابی ۷ حوزه اصلی زندگی بزرگسالی را مورد سنجش قرار داد:
وضعیت روانپزشکی مشکلات رفتاری و عاطفی سوابق تحصیلی و حرفهای عملکرد تطبیقی روزانه عملکرد عصبشناختی (نوروکگنیتیو) سلامت جسمانی میزان استفاده از خدمات مراقبتهای بهداشتی یافتههای کلیدی: از افزایش خطر افسردگی تا مشکلات شناختیتحلیلهای آماری نشان داد بزرگسالانی که در کودکی مبتلا به ADHD تشخیص داده شده بودند، در بیش از ۶۰ درصد از پیامدهای اندازهگیریشده عملکرد ضعیفتری نسبت به شرکتکنندگان گروه کنترل داشتند. از نظر وضعیت روانپزشکی، ۴۵ درصد از شرکتکنندگان گروه ADHD کودکی، در ارزیابی پیگیری معیارهای تشخیصی کامل برای ADHD بزرگسالان را دارا بودند. همچنین اختلال افسردگی اساسی در ۱۸ درصد از بزرگسالان مبتلا به ADHD کودکی تشخیص داده شد، در حالی که این میزان در گروه کنترل ۸ درصد و در میان خواهران و برادران ۶ درصد بود.
فن در پلاس خاطرنشان کرد: «کودکان مبتلا به ADHD در معرض خطر بیشتری برای چالشها در عملکرد بزرگسالی قرار دارند، از جمله مشکلات مربوط به سلامت روان، عملکرد اجتماعی و زندگی روزمره. بهویژه، خطر ابتلا به اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالی برای افرادی که در کودکی ADHD داشتند، بیشتر بود.»
ارزیابیهای رفتاری نشان داد بزرگسالانی که در کودکی به ADHD مبتلا بودند، سطوح بالاتری از مشکلات برونیسازیشده (مشکلات معطوف به بیرون مانند رفتارهای تکانشی یا تهاجمی) را گزارش کردند. آنها همچنین سطوح بالاتری از ویژگیهای اوتیستیک، اختلال در تنظیم خلق و خو، پرخاشگری فیزیکی و پرخاشگری اجتماعی را در مقایسه با شرکتکنندگان کنترل نشان دادند. در حوزههای آموزشی، افراد مبتلا به ADHD کودکی به میانگین سطوح پایینتری از تحصیلات رسمی دست یافتند و در شاخصهای عصبشناختی مربوط به حافظه کاری و روانشناسی کلامی عملکرد پایینتری داشتند.
در شاخصهای عملکرد تطبیقی و سلامت جسمانی، بزرگسالان مبتلا به ADHD کودکی استرس ادراکشده بالاتر و سلامت عاطفی پایینتری را گزارش کردند. آنها همچنین میانگین شاخص توده بدنی (BMI) بالاتر، کیفیت خواب بدتر و پایبندی کمتری به دستورالعملهای تغذیهای اعلامشده توسط مراکز ملی تغذیه داشتند. علاوه بر این، مصرف داروهای مربوط به ADHD در بزرگسالان این گروه به مراتب بیشتر از خواهران و برادران و افراد گروه کنترل بود.
وضعیت خواهران و برادران مبتلایان به ADHD در بزرگسالیگروه خواهران و برادران، عملکردی در بزرگسالی نشان دادند که در اکثر شاخصها تا حد زیادی قابل مقایسه با گروه کنترل بود. فن در پلاس توضیح داد: «در دوران کودکی، خواهران و برادران کودکان مبتلا به ADHD در معرض خطر بیشتری برای بروز ویژگیهای مرتبط با ADHD هستند و پروفایل عصبشناختی حد واسطی را در مقایسه با گروه کنترل نشان میدهند. بر اساس آن یافتهها، انتظار داشتیم که آنها نیز مشکلات بیشتری در عملکرد بزرگسالی داشته باشند، اما در بزرگسالی تفاوتهای کمی میان خواهران و برادران و گروه کنترل یافتیم.»
خواهران و برادران سطوح اندکی بالاتر از ویژگیهای خودگزارششده ADHD و صفات اوتیستیک و همچنین شاخص توده بدنی اندکی بالاتر نسبت به کنترلها نشان دادند، اما دچار شکستهای عمده روانپزشکی یا تحصیلی نشدند. فن در پلاس گفت: «در نهایت، اگرچه خواهران و برادران کودکان مبتلا به ADHD نصف ماده ژنتیکی و بخشی از محیط دوران کودکی خود را با آنها شریک هستند، اما بهطور کلی با خطر فزایندهای برای بروز مشکلات در بزرگسالی مواجه نشدند.»
تفاوت میان ADHD تداومیافته و بهبودیافتههنگام مقایسه افرادی که ADHD آنها تا بزرگسالی تداوم یافته بود با افرادی که عارضهشان بهبود یافته بود، الگوهای خاصی پدیدار شد. گروه ADHD تداومیافته بالاترین میزان خطر را برای اختلال افسردگی اساسی، مشکلات درونیسازیشده، استرس شدید و کیفیت پایین خواب نشان داد. با این حال، بزرگسالانی که ADHD کودکی آنها بهبود یافته بود نیز همچنان پیشرفت تحصیلی پایینتر و نمرات شناختی کمتری نسبت به گروه کنترل داشتند که نشاندهنده تاثیرات طولانیمدت این اختلال بر یادگیری است.
امیدواری در میان چالشها؛ تنوع در عملکرد بزرگسالانمحققان تاکید کردند که علیرغم تفاوتهای کلی گروهی، تنوع قابل توجهی در نحوه مواجهه بزرگسالان مبتلا به ADHD کودکی وجود دارد. فن در پلاس به PsyPost گفت: «با این حال، تنوع زیادی در عملکرد بزرگسالان مبتلا به ADHD کودکی دیده میشود و اکثر این بزرگسالان عملکردی مشابه با افراد کنترل دارند. به نظر میرسد زیرمجموعهای از بزرگسالان مبتلا به ADHD کودکی اختلال عملکرد شدیدی را تجربه میکنند که به نظر میرسد بخشی از آن با تداوم تشخیص ADHD مرتبط باشد.»
نویسنده به یک سوءتعبیر کلیدی اشاره کرد که امیدوار است عموم مردم هنگام مشاهده این پژوهش از آن اجتناب کنند. فن در پلاس افزود: «اگرچه به طور متوسط بزرگسالانی با تشخیص ADHD در کودکی با احتمال بیشتری برای تجربه مشکلات در عملکرد مواجه هستند، اما اکثر آنها عملکردی مشابه با افراد بدون ADHD دارند.»
محدودیتهای پژوهش و چشماندازهای آیندههنگام ارزیابی این یافتهها باید چند محدودیت را در نظر گرفت. نمونه این مطالعه منحصراً از افراد قفقازیتبار ساکن هلند تشکیل شده بود که تعمیم نتایج را به جمعیتهای نژادی یا فرهنگی متنوعتر محدود میکند. همچنین افت انتخابی شرکتکنندگان در طول این دوره ۱۸ ساله رخ داده است، چرا که تنها بخشی از گروه اولیه دوران کودکی مجدداً مورد ارزیابی قرار گرفتند.
گروه ADHD کودکی باقیمانده، شدت علائم کودکی کمی بالاتری نسبت به افرادی داشتند که از مطالعه خارج شدند؛ به این معنی که نتایج ممکن است نشاندهنده پیامدها برای افرادی با علائم اولیه تا حدی شدیدتر باشد. علاوه بر این، آزمونهای شناختی به جای محیطهای آزمایشگاهی استاندارد، از راه دور و از طریق تماسهای تصویری انجام شد که ممکن است تغییرات جزئی در محیطهای آزمون خانگی ایجاد کرده باشد.
فن در پلاس درباره اهداف پژوهشی گستردهتر خود گفت: «در بخش دیگری از پژوهش دکتری خود، پیامدهای دارویی خاص، تفاوتهای جنسیتی در پیامدهای طولانیمدت ADHD کودکی، پیامدهای طولانیمدت درمان با داروهای محرک در کودکی را بررسی کردیم و تلاش نمودیم عوامل پیشبینیکننده برای پیامدهای طولانیمدت را شناسایی کنیم.»
فن در پلاس در پایان گفت: «پژوهشهای آینده باید عوامل خطرساز و محافظتی مرتبط با تفاوتهای عملکردی در بزرگسالان مبتلا به ADHD کودکی را بررسی کنند و مشخص نمایند چه افرادی بیشتر در معرض خطر قرار دارند. این دانش میتواند به بهبود استراتژیهای پیشگیری یا مداخلا کمک کند.»
شناسنامه مقاله علمیاین مطالعه با عنوان رسمی «Growing up with ADHD: findings from an 18-year longitudinal follow-up study of adults with childhood ADHD, their siblings, and controls» توسط نوا فن در پلاس (Noa E. van der Plas)، سیری نوردرمیر (Siri D.S. Noordermeer)، باربارا فرانک (Barbara Franke)، کاتارینا هارتمن (Catharina A. Hartman)، پیتر هوکسترا (Pieter J. Hoekstra)، ناندا روملسه (Nanda N.J. Rommelse)، ایما اسپروتن (Emma Sprooten)، مارجولین لومان (Marjolein Luman) و یاپ اوسترمیر (Jaap Oosterlaan) به نگارش درآمده و گزارش خبری آن توسط اریک دبلیو. دولان (Eric W. Dolan) منتشر شده است.
